User login

Navigation

Global IMC Network

Το Πρώτο μου Πέος

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

"Η Αληθής Ιστορία", του Ανδρέα Καραγιάν
Εκδόσεις Καστανιώτη
https://www.kastaniotis.com/book/978-960-03-4805-7

► Μελέτη, σχόλια, κριτική, αναμνήσεις και φαντασιώσεις εμπνευσμένα από το βιβλίο του Ανδρέα Καραγιάν με τίτλο "Η Αληθής Ιστορία"
► "Φαλλός, Φαλλός, Συνα-γερ-μός!"

{Όλες οι εικόνες εδώ μεγεθύνονται μ' ένα κλίκ}   
• Το ύφος και οι πινελιές
• Η γειτονιά, ένα θεμέλιο του κοινωνικού ιστού που εξαλείφθηκε
• Έλληνας; Τρίζουν τα κόκκαλα του Ισοκράτη, θα έλεγαν κάποιοι
• Το Εξώφυλλο

Ελπίζω πως θα με συγχωρέσει ο συγγραφέας που αρχίζω την παρουσίαση του βιβλίου του με αυτό τον τίτλο. Και απολογούμαι, γιατί ο τίτλος μπορεί να δίνει λάθος εικόνα για το περιεχόμενο και το ύφος του.

Η Αληθής Ιστορία είναι μια βιογραφική διαδρομή που δεν θα αφήσει κανένα ασυγκίνητο. Απροσδόκητα, καταπιάνεται με θέματα εθνικά, θρησκευτικά, την πολιτιστική και κοινωνική ταυτότητα, με θέματα υπαρξιακά, φιλοσοφικά, με την προσωπική και κοινωνική απελευθέρωση, με την επανάσταση. Μέσα από τις σελίδες του περνούν και προσπερνούν εικόνες που έχουν συντεθεί με λόγο και τρυφερότητα, με χάρη και Συνειδητότητα, αφήνοντας παράξενες γεύσεις στο στόμα: χαμένες εποχές, χαμένες πατρίδες, οικογένεια, θεσμοί, ο αγώνας της ΕΟΚΑ. Ακόμα και τα πτώματα στο νεκροτομείο λειτουργούν ως πηγή έμπνευσης για τον συγγραφέα, και εμφανίζονται στο βιβλίο σε απόσπασμα χρωματισμένο από την παρουσία τους.

Ενώ το μελετούσα πυροδοτήθηκαν τόσες πολλές εμπνεύσεις μέσα μου, αναμνήσεις, σχόλια, συνειρμοί, φαντασιώσεις, που δεν προλάβαινα να τα καταγράφω.

Όλες αυτές οι θεματολογίες που περιγράφονται πιο πάνω έχουν πολύ πιο μεγάλη παρουσία στις σελίδες του βιβλίου παρά το ταπεινό και καταδιωκόμενο πέος, άρα και ίσως να μην είναι δίκαιο να το θέτει ως αφετηρία ο τίτλος αυτής της βιβλιοπαρουσίασης. Αλλά...

...Το πέος, παρ' όλον που εμφανίζεται μόνο σε μερικές πολύ σύντομες και σποραδικές εικόνες - δηλαδή σχεδόν καθόλου σε ολόκληρο το βιβλίο - το μετατρέπει σε κάτι που είναι όπως το αρσενικό: ακόμα και με τις λιγοστές και ελάχιστες του εμφανίσεις, το πέος καθιστά το βιβλίο αυτό που είναι. Χωρίς το πέος, ίσως να χάνεται η ενσαρκωμένη ανθρώπινη ταυτότητα και η ουσία του βιβλίου, καθώς και το βάθος της σημασίας του. Χωρίς το πέος, η συνειδησιακή ταυτότητα του συγγραφέα διαλάμπει εκεί με όλη την υπερβατική, την μεταφυσική και αγγελικά πνευματική της αξία, αλλά η επίγνωση του πέους είναι που καθιστά τα βιώματα του ανθρώπινα.

Στη δική μου αντίληψη, η διακριτική, λιγοστή, σπάνια και σποραδική εμφάνιση του πέους στις σελίδες του είναι εκ των ουκ άνευ για την ταυτότητα του βιβλίου• είναι το sine qua non που φανερώνει την χάρη και το μεγαλείο της διαδικασίας αυτογνωσίας του Ανδρέα Καραγιάν. Η συνειδητή επίγνωση της προσωπικής ταυτότητας - η πολυπόθητη αυτογνωσία - σμιλεύει και διαμορφώνει όλες τις σελίδες του βιβλίου και την παρακολουθούμε να αναδύεται με χαρές και πόνους από τα παιδικά χρόνια μέχρι και την ενηλικίωση.

Για τους πλείστους άνθρωπους - γυναίκες και άνδρες - η πορεία συνειδητοποίησης της ύπαρξης του πέους είναι θαμμένη στο υποσυνείδητο, και για πολλά άτομα θαμμένη ακόμα και πιο βαθιά: στο ασυνείδητο. Τα πλείστα άτομα δεν μπορούν να θυμηθούν πότε ανακάλυψαν την ύπαρξη του. Ούτε και τις διάφορες του εκφάνσεις.

Στην πορεία της ανάπτυξης μας συναντούμε το πέος ως κάτι αδιευκρίνηστο "εκεί κάτω", πρώτα στο δικό μας βρεφικό ή παιδικό σώμα και σύντομα στα σώματα των άλλων. Το συναντούμε σαν απλό μέρος της ανατομίας, χωρίς κανένα συγκεκριμένο νόημα, αλλά και ταυτόχρονα έχουμε την διαισθητική αντίληψη πως όλοι οι ενήλικες και πολλά παιδιά γύρω μας διαχειρίζονται αυτό το θέμα ως απηγορευμένο, ναρκοθετημένο. Απαγορεύεται να ερωτήσουμε, να αγγίξουμε, να ψηλαφήσουμε... Ακόμα και όταν το "πουλλάκι" σε άλλα παιδιά έχει τελείως διαφορετικό σχήμα δεν επιτρέπεται να ερωτήσουμε "μα γιατί της Μαρίας είναι διαφορετικό;"

Το ξανασυναντούμε αργότερα στο πεδίο αντίληψης που περιστρέφεται γύρω από τις κοινωνικές συμβάσεις, τους κώδικες "καλής συμπεριφοράς" - κυρίως ως απηγορευμένη και δαιμονοποιημένη οντότητα - και σε κάποιο σημείο αρχίζει να καταλαμβάνει το κέντρο της αντίληψης που αφορά την ηδονή. Τόσο την δική μας, όσο και την ηδονή των άλλων ατόμων. Αρχικά συναντούμε το πέος σαν "ένα κάτι" που δεν έχει σημασία. Αργότερα, το συναντούμε με την κτητική αντίληψη, το πέος "μου", το πέος σου, το πέος του άλλου. Αναγνωρίζουμε πως είναι κεντρικός άξονας αναφοράς στο φαινομενικά απλό θέμα της ταυτότητας φύλου, και το συναντούμε ξανά με νέες εκφάνσεις όταν λαμβάνει διαστάσεις ως εστία και όργανο ηδονής: το συναντούμε ως το πέος μου για μένα, για την δική μου ηδονή, το συναντούμε όμως και ως οντότητα που υπάρχει και για την δική σου ηδονή. Και το συναντούμε ως το πέος σου, ή το πέος του άλλου, που υπάρχει για την δική μου ηδονή.

Κάθε φορά που συναντούμε το πέος "για πρώτη φορά" σε κάποια νέα του έκφανση, περνούμε μια ολόκληρη διαδικασία ψυχολογικής διαχείρησης αυτής της επίγνωσης: θα το θάψω και αυτό στο υποσυνείδητο, ή θα μείνει στο συνειδητό μου; Θα μπορεί να με καθοδηγεί αυτή η επίγνωση μες την ζωή, ή μήπως δεν θα την αντέξω;

Η Αληθής Ιστορία μας ξεναγεί μες τα δωμάτια του υποσυνειδήτου που ξέθαψε ο συγγραφέας μέσα από την προσωπική του πορεία αυτογνωσίας και συγκρότησης της σεξουαλικής του αυτο-αντίληψης. Ουδείς μπορεί να συγκροτήσει αυτό το μέρος του εαυτού μας χωρίς να συναντήσει συνειδητά μέσα του την πορεία ανακάλυψης του πέους. Ο Ανδρέας Καραγιάν μοιάζει να μην δίνει καθόλου σημασία σε αυτό• ούτε το υπογραμμίζει, ούτε το μεγεθύνει, ούτε καν το ψηλαφεί μες τις σελίδες του βιβλίου του. Όσοι όμως έχουν παλέψει για την αυτοδιευκρίνηση, την αυτογνωσία, την σεξουαλική και ερωτική ελευθερία και για το δικαίωμα σε συνειδητά βιώματα του Έρωτος, γνωρίζουν πόσο δύσκολο και πόσο πολύτιμο είναι το να ξεσκεπάζουμε αυτό που θάφτηκε μέσα μας λόγω μιας ολόκληρης ζωής καταπίεσης, αφορισμών, απαγορεύσεων και επιβολών. Ο συγγραφέας επιτυγχάνει μια αξιοθαύμαστη συμβολή στην δική μας αυτογνωσία διαχειριζόμενος αυτό το θέμα με λεπτή διακριτικότητα, χωρίς καθόλου χυδαιότητα, με αξιοπρέπεια. Η φυσικότητα του συγγραφέα συμβάλλει στο να αποκατασταθεί μια πολύ αναγκαία ομαλοποίηση αυτού του πονεμένου θέματος.

Το πέος κατέχει μια αέρινη ελαφρύτητα μες τις σελίδες του βιβλίου. Σχεδόν ούτε που το αντιλαμβάνεσαι όταν έρχεται και παρέρχεται. Αλλά δεν θα μπορούσε να εμφανιστεί εκεί με τόσο διακριτική απλότητα αν ο συγγραφέας δεν είχε παλέψει για πάρα πολλά χρόνια με σκληρούς και ανυπόφορους δαίμονες, αποφορτίζοντας και εκτονώνοντας τα πολλαπλά επίπεδα θωράκισης και ενοχών που μας έχουν επιβληθεί και που τυφλώνουν τη μνήμη, θολώνουν το μυαλό, εγκλωβίζουν το σώμα σε παθολογίες, αυταρχισμούς, ασυνειδησία και ανηδονία.  

Το ύφος και οι πινελιές

Δεν ξέρω αν ο Ανδρέας Καραγιάν είναι πιο γνωστός στην κοινωνία μας ως συγγραφέας ή ως ζωγράφος. Είναι γνήσιος καλλιτέχνης και στις δύο αυτές τέχνες:

• Οι πινελιές και οι πίνακες του είναι φορείς και του άμεσου λόγου αλλά και του υπονοούμενου, του υποτιθέμενου, του μη-αναμενόμενου, του άφατου.
• Οι φράσεις και τα κείμενα του είναι φορείς εικόνων και συνθέσεων συγκεκριμένων αλλά και αφηρημένων, έντονα εστιασμένων στο συγκεκριμένο, αλλά και συχνά τόσο διάπλατα ανοικτών ώστε να χωρούν Συμπαντικές αλήθειες, πνευματικές αξίες και το ψηλάφημα όλης της ύπαρξης.

Αισθάνθηκα κάπως περίεργα αντιπαραθέτοντας το ύφος και την τεχνοτροπία της ζωγραφικής του Ανδρέα, με εκείνα της γραφής του. Γιατί - τουλάχιστον στα δικά μου απαίδευτα μάτια - εμφανίζονται διαφορές που εμπλουτίζουν και εμβαθύνουν, αλληλοσυμπληρώνουν το έργο της δημιουργίας!

Οι ζωγραφικοί του πίνακες κατέχουν μια ποιότητα "πλουσιοπάροχης αφθονίας", που αποδίδεται με πολλούς και διάφορους τρόπους. Χρώματα, σχήματα, συμβολισμοί... Σε κάποια του έργα η εικόνα είναι πεντακάθαρη, με τόση πολλή διαύγεια και συμπυκνωμένη οπτική ποιότητα που μοιάζουν σαν "υπερ-ρεαλιστικά", δηλαδή ως εικόνες που μοιάζουν πιο αληθινές και από την πραγματικότητα. Σε άλλα έργα η εικόνα συντίθεται από πινελιές που παρασύρουν σε μια θολούρα με υπονοούμενα, κάποια από αυτά εμφανή ενώ κάποια άλλα πιο δύσβατα: η ευκρίνεια δεν είναι οπτική αλλά υπάρχει πλούτος σε ύφος, σε ατμόσφαιρες, σε μια ποιότητα που ίσως θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε πλούσια και έντεχνη "ανθυποαπεικόνιση".

Ενώ σαν συγγραφέας... ο Ανδρέας Καραγιάν σχεδιάζει με πολύ απλές γραμμές! Οι εικόνες που συνθέτει με τις προτάσεις του, τα σκηνικά όπου διαδραματίζονται τα βιώματα που μας αφηγείται είναι τόσο λιτά που αφήνουν χώρο για τον αναγνώστη να συμμετάσχει στην συνδημιουργία - εδώ βρίσκουμε μια έμπρακτη εφαρμογή του ανατρεπτικού μας συνθήματος "Η Φαντασία στην Εξουσία"! Η φαντασία του αναγνώστη σμίγει πανεύκολα με εκείνη του συγγραφέα• η εμπειρία διαβάσματος του βιβλίου είναι μια απόλαυση όπου συναντιώνται οι νόες - συγγραφέα και αναγνώστη - να περπατήσουν μαζί στις άκρες των χωραφιών του Λόγου, στις παραθαλάσσιες και ορεινές περιοχές όπου ο Λόγος ουσιώνεται, δηλαδή πραγματώνεται σε αναμνήσεις, φαντασιώσεις και βιώματα. Απολύτως προσωπικά.

Με αυτό τον τρόπο, η φαινομενική απλότητα της γραφής δεν είναι μόνο ποιότητα που καθιστά την ανάγνωση εύπεπτη και απολαυστική εμπειρία: είναι και η ποιότητα που παρέχει τη δύναμη στον αναγνώστη να κάμει το βιβλίο δικό του, με τις δικές του συμμετοχικές φαντασιώσεις και εικονογραφήσεις, με τις δικές του εκδοχές των οπτικοσυναισθηματικών σκηνικών όπου διαδραματίζονται τα επεισόδια και περιστατικά της αφήγησης.

Η χρήση του Λόγου στο βιβλίου μου θυμίζει τον τρόπο που ο Πάμπλο Πικάσσο απέδωσε μερικά από τα πιο αξιομνημόνευτα του έργα. Ενώ ήταν φτασμένος στις τεχνικές ζωγραφικής και μπορούσε να δημιουργήσει έργα με πολύ πλούσιο εικονικό και θεματικό περιεχόμενο με πολύπλοκα χρώματα και καταπληκτικές συνθέσεις, όπως την απεικονιζόμενη εδώ "Σφαγή στην Κορέα", εν τούτοις παραμένει ο άρχοντας των απλών γραμμών: η Περιστερά της Ειρήνης του Πικάσσο που έγινε διεθνώς διάσημη σε πολλές εκδοχές, είναι σύνθεση μόνο μερικών πολύ απλών γραμμών. Όπως και η γραφή του Ανδρέα Καραγιάν αφήνει τον αναγνώστη-θεατή να γεμίσει την σύνθεση με τους δικούς του συμβολισμούς, αναμνήσεις και βιώματα, με τα δικά του χρώματα και αρώματα. Η φαινομενική απλότητα εδώ είναι πραγμάτωση μιας ολόκληρης και πολύ βαθιά φιλοσοφημένης προσέγγισης: η απλότητα, ο μινιμαλισμός, η ελαχιστοποίηση δημιουργούν εσωτερικούς χώρους τόσο μεγάλους που μέσα τους μπορεί να χωρέσει και ολόκληρο το Σύμπαν.

Η χρήση του Λόγου στο βιβλίο εκπλήττει: ζούμε στην εποχή των γκρήκλις, σε μια περίοδο που σπάνια οι άνθρωποι διαβάζουν, σπάνια γράφουν, ή αν και όταν γράφουν, οι πλείστοι είτε γράφουν ρηχές ανοησίες, είτε συνθέτουν ρηματικά εμπορεύματα προς πώληση - στοχευμένα στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή της μαζικής αγραμματοσύνης που επικυριαρχεί σήμερα. Πόσο ευχάριστα εκπλάγηκα διαβάζοντας την Αληθή Ιστορία όπου κάπου-κάπου εμφανίζονται μετοχές! Η ελληνική ποιότητα που ρέει από την πέννα του Ανδρέα δεν είναι απλώς μια γλώσσα: είναι ελληνικός Λόγος, με όλες τις ποιότητες της Λογικής, της αναΛογίας, της επιΛογής, της διαΛογής, και του Λέγειν, των οποίων είναι φορέας ο ελληνικός Λόγος. Αντίθετα με όλες τις άλλες γλώσσες - όπου η γλώσσα είναι απλώς το ουσιαστικό που παράγεται από το λέγειν - ο δικός μας Λόγος θέτει το Λέγειν τελευταίο: πρώτα έρχονται ο Λόγος ως Λογική• ο Λόγος ως η πραγμάτωση του μέτρου, ως Αναλογία• ο Λόγος ως η Αιτία του αποτελέσματος. Αυτά διέπουν και κυβερνούν τον Λόγο που αρθρώνει ο Ανδρέας Καραγιάν στο βιβλίο του.

Έλληνας; Τρίζουν τα κόκκαλα του Ισοκράτη, θα έλεγαν κάποιοι

Τα στοιχεία του ελληνικού Λόγου που επένδυσε ο συγγραφέας στην Αληθή Ιστορία επιβεβαιώνουν και την αληθή πολιτιστική και εθνική ταυτότητα που χρωματίζει τον συγγραφέα και το βιβλίο: ελληνική από μέσα προς τα έξω, από την αρχή ως το τέλος.

Στο βιβλίο περιγράφεται ένα περιστατικό από τα σχολικά του χρόνια όπου ο συγγραφέας στοχεύεται με ρατσισμό λόγω της Αρμενικής του καταγωγής. Απαγορεύω στον εαυτό μου να φανερώσω εδώ τι έγινε, γιατί το περιστατικό είναι μια από τις πιο γλυκιές και συγκινητικές στιγμές του βιβλίου και θα ήθελα να την απολαύσετε αυτούσια μέσα από τις σελίδες του βιβλίου: όλοι όσοι έχουν βιώσει τον σκληρό και απάνθρωπο ρατσισμό και ασυνείδητο αυταρχισμό της κοινωνίας μας μπορούν να εκτιμήσουν εκείνο το μικρό κεφάλαιο στο βιβλίο - δεν θέλω να είμαι εκείνος που θα κάμει "χαλάστρες" (αυτό που στην κριτική παρουσίαση ταινιών στο εξωτερικό ονομάζεται "spoilers"), η απόλαυση εκείνου του αποσπάσματος πρέπει να διατηρηθεί ανέπαφη για τον μελλοντικό αναγνώστη.

Σε εκείνο το περιστατικό ρατσισμού προκύπτει ανάγλυφα μια πολιστική σύγκρουση που αφορά τον εθνικό μας αυτοπροσδιορισμό και την ελληνική εθνική ταυτότητα, η οποία σύγκρουση καταγράφεται τουλάχιστον από την εποχή του Ισοκράτη (πριν δυόμιση χιλιάδες χρόνια). Ο Ισοκράτης έμεινε γνωστός για την φράση: "Τόσο πολύ ξεπέρασε η πόλη μας (η Αθήνα) τους υπόλοιπους ανθρώπους στη σκέψη και στο λόγο, ώστε οι μαθητές της έγιναν δάσκαλοι των άλλων, και το όνομα των Ελλήνων το έχει κάνει να φανερώνει όχι πλέον τη φυλή αλλά τη διάνοια, με αποτέλεσμα περισσότερο να αποκαλούνται Έλληνες αυτοί που μετέχουν στη δική μας παιδεία παρά στην κοινή καταγωγή."

Διάφοροι ρατσιστές ανά τους αιώνες προσπαθούν να προωθήσουν την ιδέα πως η καταγωγή, τα γονίδια, "το αίμα της φυλής" και άλλες παρόμοιες ανοησίες τάχα προκαθορίζουν το αν κάποιος είναι Έλληνας. Μάλιστα δε υπάρχει και μια παράταξη "λόγιων" ρατσιστών που παρουσιάζουν την ίδια αυτή φράση του Ισοκράτη με διαφορετική ερμηνεία, αποδίδοντας την τάχα ως "παράπονο" του Ισοκράτη, ως "διαμαρτυρία" του για αυτό μας το "κατάντημα".

Δηλώνω χαρούμενος για το ότι η παράταξη που ερμηνεύει ορθά τον Ισοκράτη έχει επικρατήσει σχεδόν παντού πλέον σε όλο τον ελληνισμό: η αντίληψη περί έθνους που διακατέχει τους τους Έλληνες είναι ότι ο Λόγος, η Παιδεία και ο Πολιτισμός είναι που καθορίζουν την εθνική μας ταυτότητα, και όχι τα γονίδια. Ότι ο ορισμός για την ελληνική εθνική ταυτότητα είναι θέμα Συνείδησης - Λόγος, Παιδεία και Πολιτισμός είναι αυτά που διαμορφώνουν την Συνείδηση. Ζούμε σε μια εποχή που οι ναζιστικές εμμονές για "το αίμα και την φυλή" αναδύονται συχνά, αλλά με τις κινητοποιήσεις του λαού μας υπόκεινται σε αλλεπάλληλες ήττες, κάποτε πολιτιστικές, κάποτε πολιτικές, κάποτε ένοπλες. Αυτή η σύγκρουση θα συνεχίσει για αρκετό καιρό, μέχρι να επικρατήσουν ο ελληνικός Λόγος, η Παιδεία και ο Πολιτισμός και να καταστούν ακόμα πιο γερά κοινό απόκτημα όλου μας του λαού - αυτά είναι που στελεχώνουν την νόηση και αυτοαντίληψη μας με ελληνισμό. Η Αληθής Ιστορία - ποιός θα το περίμενε; - είναι μια πολύτιμη και θεραπευτική συμβολή σε αυτή την πονεμένη ιστορική διαδικασία.

Η γειτονιά, ένα θεμέλιο του κοινωνικού ιστού που εξαλείφθηκε

Ένα σημαντικό μέρος της Αληθούς Ιστορίας εκτυλίσσεται επί του ψυχικού, κοινωνικού και γεωγραφικού τοπίου της γειτονιάς. Εκεί αναδύεται η Οδός Ουζουνιάν, ένα αρχέτυπο ψυχονοητικής γεωγραφίας που είναι εδραιωμένο μες τις συνειδήσεις σχεδόν όλων μας όσων μεγαλώσαμε στην Κύπρο μέχρι και την δεκαετία του 1990.

Αρχίζοντας από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, με το κάλπικο "οικονομικό θαύμα" της ανάκαμψης από την εισβολή που κατέστησε για πρώτη φορά σημαντικό μέρος του πληθυσμού μας διαχρονικά μεθυσμένο με τα εμπορεύματα και την νέα του ταυτότητα ως "αγοραστής-καταναλωτής", με την δημιουργία μεγάλων πολυκατοικιών και το φάγωμα των άδειων χώρων, χωραφιών και οικοπέδων από αχρείαστες οικοδομές, με την διείσδυση του αυτοκινήτου σε κάθε μας κίνηση που αντικατέστησε και τελικά απηγόρευσε την πεζή και ποδηλατική διακίνηση των νέων, άρχισε να χάνεται αυτό το αρχέτυπο. Υπάρχει μια ολόκληρη γενεά σήμερα που στερήθηκε το βίωμα "γειτονιά" στα παιδικά και εφηβικά της χρόνια. Και τώρα με την επέλαση των "έξυπνων τηλεφώνων /smart phones", την Κοινωνία της Οθόνης μες την οποία μεγαλώνουν τα παιδιά από πολύ νωρίς, ακόμα και η ικανότητα για κοινωνικές σχέσεις σε επίπεδο γειτονιάς έχει σχεδόν χαθεί. Μια μεγάλη πλειοψηφία νέων δεν κατέχει πλέον ούτε και τις πιο απλές κοινωνικές δεξιότητες για κουβέντα ή για παιγνίδι με άλλα παιδιά, για συνεννόηση, για διάλογο, για αξιοποίηση του κοινού χώρου με τρόπο ώστε εμπλουτιζόμενο με φαντασία και με πέντε-έξι βαρέλια, σπιρτόκουτα και ξύλα, μέρος της γειτονιάς να μετατρέπεται σε διαστημόπλοιο που μόλις προσγειώθηκε σε ένα ξένο πλανήτη, σε κοιλάδα του φαρ ουέστ με καουμπόηδες, σε κάστρα και δάση με νεράϊδες, ιππότες και πριγκίπησσες, σε βουνά με αντάρτες, σε πίστα για παγοδρομίες. Η κυριαρχία και τυρρανία της οθόνης επί της νοητικής και κοινωνικής αντίληψης των νέων μας, έχει υπερφαλαγγίσει και κατατροπώσει όλα αυτά τα βιώματα, στέλνοντας τα στην εξορία.

Η Οδός Ουζουνιάν του Ανδρέα Καραγιάν αναδύεται μέσα από τις σελίδες του με τους καταπληκτικούς χαρακτήρες εκείνου του πολύτιμου μείγματος αστών, μικροαστών, χωρικών και μεταναστών που ζούσαν τότε μαζί και δίπλα-δίπλα στην καρδιά της Λευκωσίας και που εμπλούτισαν με τους τρόπους τους, με την σκληρή τους δουλειά και με τις παραδόσεις τους τα θεμέλια της σύγχρονης μας κοινωνίας. Γυρίζοντας τις σελίδες της Αληθούς Ιστορίας ο αναγνώστης θα συναντήσει φαντασμένους και μικροπρεπείς χαρακτήρες, υπέροχα σεμνούς ανθρώπους με πονεμένες ιστορίες, θαυμαστά στοιχεία της ειρηνικής συμβίωσης των κοινοτήτων του τόπου μας, τους μόχθους, τους έρωτες, τις απογοητεύσεις, τις πυρκαγιές σε κτίρια και σε καρδιές των ανθρώπων της γειτονιάς. Διαβάζοντας το γευόμαστε εκείνον τον ιδιαίτερο τρόπο, την μαγεία που ασκούσε αυτή η πολυεπίπεδη οντότητα, "η γειτονιά", στην σφυρηλάτηση της αυτοσυνείδησης και κοινωνικής αντίληψης αμέτρητων γενεών του παρελθόντος μας.

 Η Οδός Ουζουνιάν - και μαζί της σχεδόν η κάθε γειτονιά στις πόλεις της Κύπρου - έχει παρέλθει. Οι καταγραφές με τις πολύτιμες αναμνήσεις του συγγραφέα διαφυλάττουν κάτι πολύτιμο - κάτι πολύ δικό μας! - που η σύγχρονη λαογραφία θα πρέπει να προσέξει μην χαθεί ακόμα περισσότερο και καταστεί πλέον απολίθωμα που να απαιτεί σκάψιμο για να το βρούμε.

Το Εξώφυλλο

Μας λεν - και πολύ ορθά - "μην κρίνεις το βιβλίο από το εξώφυλλο..." Στην προκείμενη περίπτωση όμως, το εξώφυλλο είναι ένας πίνακας που δημιουργήθηκε από τον ίδιο τον συγγραφέα. Είναι ο πίνακας ζωγραφικής με τον τίτλο Ποδηλάτες. Θα μπορούσε να πεί κάποιος πως "κρίνοντας το εξώφυλλο", ίσως καταφέρουμε να βολιδοσκοπήσουμε τον ψυχισμό, την πνευματικότητα, την μόρφωση, τους προσανατολισμούς του συγγραφέα.

Μπορεί και να υπάρχει αλήθεια σε αυτό. Αλλά ποιός ξέρει;

Οι κριτικοί του μέλλοντος θα τσακώνονται βέβαια, προσπαθώντας να πάρουν τα εύσημα για την "αποκωδικοποίηση" της τέχνης του Ανδρέα Καραγιάν.

Κάποιοι θα λεν πως αναβιώνει τις τεχνοτροπίες αναπαράστασης του υπερ-ρεαλισμού (super-realism• σημειώστε πως αυτό διαφέρει από τον σουρεαλισμό, surrealism), και θα φέρνουν παραδείγματα από την σύγχρονη τεχνοτροπία της Heather Horton στον πίνακα Draped Portrait II - αχ αυτά τα υφάσματα του Ανδρέα!

Εκείνοι με ροπή προς τον υπερβατισμό θα λεν πως ο Ανδρέας Καραγιάν κατάφερε να ζευγαρώσει την αριστουργηματική σύλληψη του Ντεγκά (Degas) με μια σύγχρονη καθημερινότητα... με κάποια ταχυδακτυλουργία του καλλιτέχνη η προσοχή μετατίθεται έξω από τον πίνακα και ο θεατής φορτώνεται απορίες. "Τι να κοιτάζουν;" "Γιατί έχει σημασία το να τους βλέπω να κοιτάζουν;" ...ενώ τα χρώματα και σχήματα υποβάλλουν ένα μυστήριο που βρίσκεται προς τα έξω δεξιά... ίσως. Ή μήπως μες τον νού και την φαντασία του ίδιου του θεατή; Και ταυτόχρονα οι θέσεις των σωμάτων προδιαγράφουν μια υποβόσκουσα διάθεση για ερωτισμό - να πως το απέδωσε ο Ντεγκά στο έργο του με τίτλο "Ο κος και η κα Εδουάρδ Μανέτ".

Άλλοι πάλι θα λεν πως ο καλλιτέχνης είναι κάλπικος, πως τάχα δεν αξίζει τίποτα γιατί άλλοι είχαν ήδη φτιάξει παρόμοιους ποδηλατικούς κόσμους με το πινέλο, όπως εδώ δίπλα ο Marc Figueras.

Και κάποιοι πιο τολμηροί θα μιλούν για διάχυτο ομοερωτισμό όπως στα δύο έργα του Mark Beard που παρουσιάζονται εδώ, το Two Youths Arm Wrestling, και μια τοιχογραφία του.

Εδώ, στους απόηχους του ερωτισμού έγκειται και η γνησιότητα του πίνακα του Ανδρέα Καραγιάν. Η κορούδα με το ποδήλατο που ζωγράφισε ο Marc Figueras είναι αμφισβητίσιμο αν είναι παιδάκι, ή έφηβη με παιδικά χαρακτηριστικά, ενώ η απόηχος "περιέργεια" του θεατή, ή και πιθανή έλξη προς το άτομο αφ' ενός είναι εντυπωμένη με μια σφραγίδα αποτελούμενη περισσότερο από οίκτο (η κορούδα είναι σχεδόν παθολογικά λεπτή), ή και συμπάθεια για την αθωότητα της. Αφ' ετέρου, με την απόκρυψη του προσώπου της η σφραγίδα που εντυπώθηκε στον πίνακα έχει σμιλευτεί με αδιάσειστη παραβίαση της προσωπικότητας της κόρης. Το αποτέλεσμα είναι μια έντεχνη αλλά απεχθής αλλοτριώνουσα πραγμοποίηση (reification), ένας υποβιβασμός του ατόμου σε πράγμα, σε σκέτο αντικείμενο. Και η σφραγίδα είναι απαράβατη. Δεν μας αφήνει να προχωρήσουμε.

Ενώ στο έργο του Ανδρέα βρίσκουμε ανθρωπιά, θέρμη, πρόσωπα αναγνωρίσιμα που θα μπορούσαν να είναι ο εξάδελφος, ή ο γείτονας μας, πρόσωπα με σώματα σφριγηλά και γυμνασμένα όπου ναι! - υποβόσκει ένας ερωτισμός ενηλίκων• ο θεατής που συνεχίζει να παρατηρεί τον πίνακα μπορεί να ελκύεται να ψάξει τα πόδια πίσω από τις ακτίνες των τροχών και τις αντανακλώμενες ακτίνες φωτός, να αφήσει το βλέμμα να ψάξει για τους μύες κάτω από το δέρμα, κάτω από τα ρούχα, να ακολουθήσει με την φαντασία όσα προτείνονται... ή και να τα αφήσει αν δεν τον ελκύει η εικόνα πιο βαθειά.

Εδώ λειτουργεί η ελευθερία της επιλογής. Σεβασμός στα άτομα που απεικονίζονται, σεβασμός προς τον θεατή, και ταυτόχρονα ένας πανηγυρισμός ερωτικής πιθανότητας. Όπως και στις σελίδες όπου αναγράφεται ολόκληρη η Αληθής Ιστορία.

Πέτρος Ευδόκας, petros@cyprus-org.net

~~~~~~~~~~~~~~~~~

"Η Αληθής Ιστορία", του Ανδρέα Καραγιάν | Εκδόσεις Καστανιώτη
https://www.kastaniotis.com/book/978-960-03-4805-7

Ανδρέας Καραγιάν, σύντομο βιογραφικό σημείωμα:
https://www.kastaniotis.com/author/1351

Τι είναι η «ψυχογεωγραφία»
http://www.iefimerida.gr/news/386253/apo-ti-doynkerki-ston-voylgari-91-tainies-poy-tha-thymomaste-apo-2017

Psychogeography
https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Psychogeography&oldid=817933343

~~~~~~~~~~~~~~~~~ 

AttachmentSize
book.cover_.kastaniotis.jpg27.55 KB
heather.horton.draped.portrait.ii_.jpg187.2 KB
dega.mr_.mrs_.manet_.portrait.jpg32.22 KB
korouda.podelato.marc_.figueras.velo_.jpg308.33 KB
untitled-two-youths-arm-wrestling-by-mark-beard-date-unknown.jpg82.29 KB
mark.beard_.ambercromb.fitch_.mural_.jpg107.12 KB
podilates.andreas.karagian.karagian.jpg86.1 KB

Comments

Newswire

Mon 28 May 2018
Wed 25 April 2018

Syndicate

Syndicate content Features

Syndicate content Newswire